Bebeğiniz gaz sancısı mı çekiyor? Kolik ve gazlı bebeklerde rahatlama yöntemleri, beslenme ipuçları ve pratik öneriler burada.
Emerken kendini geriye atarak, ağlayan bebeğin varsa
Bebeğin, dizlerini karnına çekip, bükülüp, kıvranıyorsa
Emzirme, sürekli bu ağlamalar yüzünden kesintiye uğruyorsa
Emzirme zamanları uzun vakitler sürüyorsa
Emzirme ikiniz için de keyifsiz hal almaya başladıysa
Bebeğin yorgunluktan yenik düşüp, uykuya dalıyorsa
Uykuları kısa süreli ve kalitesiz ise;
Bu bölümü senin için yazdım. Sana ve güzel yavruna şifa olmasına niyet ediyorum…
Bebekler yukarıda saydıklarımı iki nedenle yaparlar:
1- Çişi/kakası gelmiş olabilir.
Tuvalet iletişimi
Kendini kirletmeme içgüdüsüyle doğan bebek, bezine yapmamak için anneye tuvaletinin geldiği sinyalini kıvranıp, memeyi bırakma yoluyla verir. Bu sinyali doğru okuyan anne, tuvalet iletişimi* yöntemini kullanıyorsa, bebeğini çişe tutar. Bebek boşaltım ihtiyacını giderdikten sonra mutlu, mesut emmeye devam eder. Hatta barsak gazını da çişe tutulan pozisyondayken çıkararak, rahatlar. Evren Bay Şengül’ün Tuvalet İletişimi kitabını mutlaka okumalısın, bebekler aslında tuvalet eğitimiyle doğuyorlar ancak biz taktığımız bezler yüzünden onları bu yeteneklerinden alıkoyuyoruz. Bu ve benzeri harika bilgiler için Tuvalet İletişimi kitabına göz atmakta fayda var sevgili anneler. Hatta deneyimlerin paylaşıldığı ve bu tuvalet eğitiminde önemli olanın yine bebekle-annenin ilişkisi olduğunu vurgulayan ve iletişiminin teşvik edildiği harika bir facebook grupları da var…
2- Emzirme yöntemiyle ilgili yapılan uygunsuzluklar
Bebeklerde “gastrokolik refleks” adı verilen bir durumdan bahsetmek isterim. Bu refleks, emme sırasında bağırsakların faaliyete geçmesi refleksidir. Yeni besinlere yer açmak için vardır ve olmalıdır da. Sindirim sistemini bir boru gibi düşünün güzel anneler, bir ucunda dil, diğer ucunda rektum (bağırsağın son kısmı) var. Emerken yaptığı dildeki dalgalanma hareketinin aynısı, beslenme sırasında bağırsakta da olur. Bazı bebeklerde sindirimle ilgili bazı enzimler henüz yeterli düzeyde salgılanmadığından, gaz şikayetleri yoğun olabilir. Bir besinin ağızdan sonra rektuma kadar olan yolculuğu, besinden besine değişmekle birlikte, çocuklarda yaklaşık 33 saat, yetişkinde ise yaklaşık 53 saattir. Yani, şu anki gaz sancısının nedeni, son 33 saat içinde yedikleridir.
Emerken, gaz sancısından muzdarip olan minik yavrunuz, sık sık memeyi bırakarak ağlar, emzirme kesintiye uğrar. Tam da bu refleks sayesinde, emerken aynı anda kakasını yapabilir. Bu refleks 3-6 aylık bebeklerde emzirmeden hemen sonra devreye girer ve o zaman kakasını yaparlar. Biraz daha büyük bebeklerde beslendikten 10-15 dakika sonra devreye girer.
Sütü fazla olan annelerde ise, bebek emmeye başladıktan 10 dk sonra rahatsızlanır. Hatta emerken kanından gurultu sesleri duyulur. Böyle bir durum varsa, aşağıdaki tavsiyeler sizin için…
Diğer memeye zamanından önce geçme güzel anne
Eğer, süt yapım aşamanda henüz ilk günlerde iseniz, meme dolgunluğu yaşamamak için bebeğin işaretlerine göre, bir sağ, bir sol verebilirsiniz. Bu her iki memeden emzirme, sizin ilerideki süt yapımınızı da destekler. Yani bebeğiniz sağı emerken, sonra kendiliğinden bırakırsa, gazını çıkarıp, diğer memeye geçebilirsiniz.
Ancak, eğer süt yapım aşamasında 3. haftayı geride bıraktıysanız ve yukarıdaki şikayetleriniz varsa, aynı emzirme seansında bir sağ, bir sol vermenizi tavsiye etmem. Annelerin, bu şikayetler karşısında yaptığı en yaygın davranış, bebeği diğer memeye geçirmektir. Pek çok anne hatta bu durumu “sütüm yetmiyor” şeklinde yorumlar. Bebeği bir memeyi alır, sonra ağlayarak bırakır. Anne de sütüm mü yetmiyor şeklinde düşünür. Halbuki aşağıdaki yöntemleri uygularsanız, sütünüzün yettiğini anlayacaksınız. Eğer uygulamanıza rağmen, şikayetler geçmezse, o zaman emzirme pozisyonları, süt azlığı bölümlerine bakmanız gerekebilir.
Örnek hikaye: Dün yine bu tarz bir yöntemle bebeğini aşkla besleyen genç bir anne ile çalıştım. Sağarak veriyordu. Ancak sağdığı sütleri birleştiriyordu. Memeyi tam boşaltmadan sadece ön sütleri sağdığı kaba, iki memenin de ön sütünü koyuyordu. Fazladan ön süte maruz kalan henüz dokuz günlük bebeği, çığlık atarak ağlıyordu ve sonunda yorgunluktan uykuya yenik düştü. Ancak huzurlu bir uyku uyuyamadı çünkü sindirim şikayetleri devam etti. Bir sonraki emzirme sırasında, bebek sancılanacağını düşünerek, memeye gelmek istemez, anne de bunu meme grevi/reddi gibi algılayabilir. Benden destek isteme deneni de tam olarak buydu.
Laktaz
Gazlı bir bebeğiniz varsa, bazı damlaların işe yaradığını biliyoruz. İşe yaramayanlar da var. Simetikon içeren damlaların, kanıta dayalı tıpta, maalesef işe yaramadıkları kanıtlandı. Ebeveynlerde plesebo etkisi yaratmak amacıyla, reçete edildiğini biliyoruz. Bebekte, laktaz enzimi yeterli miktarda olmadığı zaman gaz sancısı çekebilirler. Doktorunuz ile laktaz damlası reçete etmesi hakkında görüşebilirsiniz.
Pankreas emzimleri
Sevgili Diana ve Lisa’nın Low milk supply kitabında annenin günde 1 tablet şeklinde aldığı pankreas enziminin, bebekleri rahatlatabileceği bildirilmektedir. Böylelikle diyette bebeği rahatsız eden proteinlerin, anne bedeninden emilimi ve süte geçişi azalır (Pankreas 4, cotazyme). Bu konuyu da hekiminizle görüşebilirsiniz.
Oysaki yapılması gerekenleri sıralayalım:
– Her öğünde tek memeden beslemelisiniz güzel anne (Bebeğiniz 20. günden sonra gazlanmaya başlarsa). Bir meme tamamen boşaltıldığında diğerine geçerek, bebeği fazla önsüte maruz kalmaktan korursunuz, sindirimi kolay yağlı kısmı da aldırarak, midesinde dengelenmesini sağlarsınız.
– Emme sırasında bebeğin memeyi bıraktığında hem midedeki gazı, hem de bağırsaktaki gazı çıkarmalısınız. Bunun için sevgili Ayşe Öner’in youtube’daki gaz çıkarma videolarına bakabilirsiniz.
– Midesindeki gazı çıkarmak için, yavrunuzu dik tutulup, elinizi kubbeleştirerek, hafifçe sırtına vurabilirsiniz ya da aşağıdan yukarıya avucunuzla süpürme hareketi yapabilirsin.
– Bağırsaktaki gazını çıkarmak içinse; bebek sanki tuvaletini yapar gibi, başı ve sırtı sizin göbeğinizde olacak şekilde tutabilirsiniz, sanki ıkınıyormuş gibi.. Böylelikle bağırsaktaki birikmiş ve onu rahatsız eden gazı dışarı çıkarır. Eğer tuvalet iletişimi* metodunu kullanıyorsanız, bebeği lazımlık, lavabo, tuvalete tutabilirsiniz.
– Bazen bebeğinizde besin ya da süt allerjisi, idrar yolu, kulak enfeksiyonu gibi nedenlerle de benzer tablolar yaşayabilirsiniz. Önce bir hekime götürün, ardından içiniz rahat olarak yukarıdakileri uygulayın ve sonucunu bizimle paylaşın, diğer annelerin deneyimlerinizden faydalanmasına katkı sağlayın güzel anneler.
– Bebekler, anne sütü aldıkları dönemde anne karnındayken aldıkları tatları sütte ararlar. Bu nedenle hamileyken ne yediyseniz, emzirme döneminizde de bunları yemeye gayret gösterin. Özellikle hamileyken somon yiyen bir annenin sütünün oldukça iyi miktarda olduğunu görmüştüm. Süt yapımını arttırmak için, herşeyi çok karıştırmamanızı tavsiye ederim. Belli maddeler bebeğinize geçerek, sindirim sistemini rahatsız edebiliyor. Ayrıca bu maddelerin bedeninde nasıl etkileştiğini bilmiyoruz, yeterli çalışma yok. Birbiriyle ters etki (antagonist) ya da sinerjik etki gösterebilir.
– Sizin yedikleriniz, içtikleriniz sanılandan daha fazla şekilde sütünüze geçer. Size gaz yapan, rahatsız eden yiyeceklerden kaçının. Hergün yediklerinizi kayıt edip, bebeğinizin gazlandığı gün neyin onda gaz yaptığını kolayca bulabilirsiniz. Kanıta dayalı bilgiler süt ve süt ürünlerinin bazı bebeklerde sindirim şikayetlerini arttırdığını gösterdi.
– Çiğ besinlerden uzak durun, salata, kabuklu kuru yemişler gibi… Deneyimlerimle sabittir ki, çiğ yiyecekler badem, ceviz gibi süt arttırma amacıyla alınıyor ancak bebekte gaza neden olabiliyor…
– Turunçgiller, lahana, brokoli, kereviz, karnabahar, dana eti, muz ve çikolata yedikten sonra bebeğiniz huysuzlaşıyorsa, diyetinizden çıkarmanız için iyi bir sebebiniz var demektir.
– Bebeğinizin kakasında mukus, yeşilimsi köpüklü kaka, anüs etrafında kızarıklık, kusma, emzirme sırasında huysuzluk, memeyi ani ret etme gibi tepkiler, sütünüzle geçen herhangi bir besini iyi sindiremediğinin belirtileridir.
– Eğer kafein tüketiminiz günde üç bardaktan fazla ise ve bebeğinizde uykusuzluk, huzursuzluk gibi sinyaller görürseniz, kafeinden uzak durabilirsiniz ya da azaltabilirsiniz. Kahve, çay, kola, alkolsüz bazı içecekler, ve çikolata diğer kafein kaynaklarıdır.
– Annenin aldığı omega ya da bazı multivitaminler, balık yağı gibi takviyelerin bazı bebeklerde ciddi gaz problemleri yaptığını gördüm. Bu kanıta dayalı bir bilgi değil, benim klinik gözlemimdir. Doktorunuzla görüşerek, bebeğiniz üçüncü ayını doldurana dek, bunları kullanmayı ertelemeyi düşünebilirsiniz.
– Hemen etki görmeyi beklemeyin. Yiyeceklerin rektuma kadar geçirdiği sürenin yaklaşık 33 saat olduğunu hatırlayın. Bir önceki günden yedikleriniz hala bebeğinizin bağırsaklarında olabilir. Sindirim sisteminin dengesine ulaşması için diyetinizi düzenledikten sonra bir hafta gibi bir süre bu dengenin oluşmasına izin verin güzel anneler.
– Tummy Time egzersizleri yaptırın. Bebeğinizi her bez değişimlerinde 1-3 dk karın üstü yatırmak, hem dilini daha iyi kullanmasını kolaylaştıracak, hem de karın üstüyken bacaklarıyla yaptığı emekleme hareketi sayesinde, kendi gazını, kendisinin çıkarmasını sağlayacaktır. Youtube’a tummy time yazmanız yeterli…
– Ilık bir banyo, bbeğinizi rahatlatır hatta banyoyu birlikte alırsanız, her ikinizde rahatlarsınız.
– Son olarak sevgili Ayşe Öner’in Yotube’daki “I Love You” masajı da, hem bebeğinizin gazına iyi gelir, hem de bebeğinizle ilişkinizi güçlendirir. Ona dokunurken, gözlerinin içine bakarak, seni seviyorum demenin harika yollarından biridir.
Bilinen gaz yapıcı besinler– Bebeğe gaz yapan yiyecekler
Süt ve süt ürünleri (Kanıta dayalı veridir)
Ceviz, fındık, badem
Çiğ yiyecekler
Çikolata (Reflüyü arttırabilir)
Balık yağı, omega tablet (benim klinik gözlemlerime dayalı veridir)