Her annenin, en çok merak ettiği soru… Çok insani, çok yerinde bir soru… Heleki, etrafta çatlak sesler varsa… Şimdi, bunların farkında olarak ve size hizmet etmeyenlerden sıyrılarak, korunma kalkanınız takarak, sütünüzün yetip, yetmediğini birlikte araştıralım. Daha başlarken, 1-0 önde başladığınızı yeniden hatırlatırım çünkü bilge bir bedene sahipsiniz. Çünkü bilgi, güçtür ve bu kitabı okuyarak, güçleniyorsunuz.
Doğum; bilge dişi bedenin, işi bilerek doğan bebeğin ve her zaman arkanızda sizi destekleyen doğanın; ne kadar yetenekli olduğunu keşif yolculuğudur.
Doğada milyonlarda insan bugünlere bebeklerini sütle besleyerek geldi. Vesveseci beyin ve etraftaki çatlak sesler, yeryüzündeki hatalı yaratılmış tek memelinin “insan dişisi” olduğu fikrine çılgınca inanma eğiliminde olabilir. Ancak duyduklarımızın aksine, biz kadınlar, tıpkı doğadaki herhangi bir memeli gibi doğum yapmaya ve süt vermeye programlı doğduk.
Lütfen size hizmet etmeyen inanç kalıplarınız varsa, kendinize, bilge bedeninize yönetlttiğiniz algılarınızda, doğaya ters birşeyler varsa, her akşam kendinize şunu tekrarlayın:
“Yüzyıllardır dişi bedeni bunu yaptı ve sende yapacaksın bilge bedenim”. Bunu küçük bir kartona yazıp, görebileceğiniz her yere, yatak başınıza, banyoda aynaya, evinizde pompa yaptığınız köşeye asın.
İlahi düzende siz, bebeğinizle mükemmel uyumlu bir çiftsiniz. Bilge bedeniniz, “çok” değil, bebeğinize “ihtiyacı kadar” süt üretmeye programlı. Tablo 1’de, ilk günlerde bebeğinizin ihtiyacının ne kadar az olduğunu bir bakın.
Tablo 1: Sağlıklı, termde yendoğanın raporlanan ortalama öğün başına aldığı kolostrum miktarı (Bir bebek ne kadar sütle doyar? )
| Zaman (saat) | Miktar (ml) |
| İlk 24 st | 2-10 ml |
| 24-48 st | 5-15 ml |
| 48-72 st | 15-30 ml |
| 72-96 st | 30-60 ml |
| Academy of Breastfeeding Medicine. Protocol 3. https://www.liebertpub.com/doi/full/10.1089/bfm.2017.29038.ajk |
Yetersiz beslenmenin üç önemli belirtisi
Eğer bebeğinizin yeterince beslendiğinden emin olma ihtiyacınız varsa, bu bölümü size “hap bilgi” sunmak için hazırladım.
Aşağıdaki üç sorudan herhangi birine cevabınız “evet” ise, doktora gitmek için iyi bir sebebiniz var demektir. Okumadan önce kendi kendinize şu sözü vermeye davet ediyorum:
“Belirtiler bebeğimde yoksa, artık rahatlıcam ve gevşemek için kendime izin vericem”
1. Bebeğinizin idrarı/dışkısı, beklenenden az mı?
İlk haftalarda idrar çıkışının en az 6 bez olması beklenir. İdrarının yoğun ya da kokulu olması, günlük dışkılamanın yokluğu ya da dışkının yeşil olması, bir madeni para büyüklüğünden az olması gibi durumlar, istenmedik durumlardır. 1. gün 1 kakalı bez, 2. gün iki kakalı bez, 3. gün 3 kakalı bez almak normaldir (Bebeğiniz büyüdükçe, idrar ve dışkılama sayısının azalacağını göz önünde bulundurabilirsiniz).
2. Emzirmek, ağrılı ve acı verici mi?
Emzirmek, ağrılı olmamalıdır! Bebeğinizin, memeyi doğru kavradığından emin olmanız gerekir. Bunun için emzirme pozisyonlarını kontrol ettiğim programımıza BURADAN katılabilirsiniz. Emzirirken, ağrı hissetmeniz, bebeğinize yeterli süt akışının olmaması, dil bağı, mastit gibi pek çok istenmeyen durumun öncü belirtisidir. Bir uzmanla iletişime geçmek için iyi bir sebebiniz var. Bana BURADAN ulaşıp, hemen randevu oluşturabilirsiniz.
3. Bebeğinizde “sarılık” artıyor mu?
Sarılık, emzirilen bebeklerin pek çoğu için normal kabul edilen fizyolojik bir tablodur. 3. günde en yüksek seviyeye ulaştıktan sonra zamanla kaybolur. Sarılıklı bebekler uykuya meyillidir ve bu nedenle zayıf emerler. Zayıf emmek de sarılığın artmasına neden olur.
Sarılık, kol/bacaklarda olmamalı, göbek seviyesinin altında görülmemelidir. Bebeğinizi, doğal gün ışığında gözlemleyerek ve bebeğinizin alnına, burnuna, üst göğsüne, kollarına, karın bölgesine, üst bacaklarına, avuç içi ve ayak tabanlarına parmağınızı bastırarak, cilt rengini gözlemleyin. Bastırdığınız cildin ne kadar sarı olduğuna bakabilirsiniz. Eğer, sarılık göbeğin altına doğru yayılıyorsa, vakit kaybetmeden doktorunuzla görüşmelisiniz. Sarılık kontrolü için bunu izleyebilirsin. Youtube: Global Health Media/ Newborn Care Series: Jaundice
Emzirme efsanesi
“Bebeğin idrarında pembelik, yetersiz beslendiğinin, susuz kaldığının işaretidir”. Sevgili emziren anneler, bu bilgi temelde doğru gibi görünsede; ilk 72 saatlik dönemde bezinde hafif pembelikler normaldir. Bu pembelik ürik asit kristalleridir (ürat). İlk 3 gün normaldir. Çünkü idrardaki ürat, kandaki ürik asit konsantrasyonunun fonksiyonuna ait, direkt bir atık üründür. Kandaki ürik asit seviyesi, anneden bebeğine plasenta ile doğumda geçer ve ilk 24-48 saat bebekte geçici bir artış gösterir. Bu süreçte idrarda pembelik olarak atılır, gayet normaldir. Ancak, 4-5. günlerde kaybolması gereklidir. Kaybolmazsa, bebeğinizi bir doktora göstermelisiniz.
Sütüm yetmiyor “algısı”
Burada özellikle “algısı” ifadesini kullanmak istiyorum. Çünkü “sütüm az geliyor, yetmiyor” gibi ifadeler çoğu zaman annenin ya da etrafındakilerin algısı olabiliyor. Çoğu zaman gerçek dışı olabiliyor. Sütün yetip yetmediğini, bebeğin aylık kilo alımları ve çıkardığı bez sayısına bakıp, kolayca değerlendirebilirsiniz.
Eğer gerçekten sütünüz az geliyorsa, emzirme danışmanından yardım isteyebilirsiniz. Çünkü burada önemli olan sütün az gelmesinin nedenini doğru belirleyebilmektir. Kimi zaman sütün aşırı fazla gelmeside size sütünüzün yetmediğini düşündürebilir. Bu kitaptaki süt azlığı bölümüne bakabilirsiniz. Yapılacak girişimler, nedene göre değişecektir. Ancak sütü sık boşaltmak (emzirmek ya da sağmak) ve tensel temas genel girişimlerdendir. Kimi anneler bazı süt arttırıcı takviye ya da doğal otları, yiyecekleri kullaırlar. Burada özellikle dikkat edilmesi gereken nokta, süt arttırıcı olduğu bilinen tüm besin, ilaç ya da karışımları bir arada almamaktır. Çünkü annenin bu amaçla kullandığı farklı besin/ilaç/karışımların birbirlerini nasıl etkilediği bilim dünyasınca henüz bilinmemektedir. O nedenle ben sadece üzerinde araştırmalar yapılmış süt arttırıcı etkisi olduğu bilinen Shatavari gibi, doktora danışarak, tek başına almalarını tavsiye ederim. Annelerin olumlu geri bildirimleri doğrultusunda bira mayası ve b vitaminlerinin kombinasyonu olan tabletler olduğundan da sizi haberdar etmek isterim. Doktorunuza danışarak, yeterli dozda almanız önemli. Dozu az alırsanız maalesef eşik değerin altında kaldığından, etkisini yeterince gösteremiyor.
Süt yetersizliği her zaman süt yapımı ile ilişkili olmayabilir. Bazen oksitosin (sütün hücre dışından çıkıp, meme ucuna doğru yönlenmesini sağlayan) hormonun salgılanmasını önleyen stres, aşırı yorgunluk, endişe, üzüntü, bebeğinizden ayrı kalmak ya da önceden geçirilmiş bir meme cerrahisi gibi durumlar da süt yetersizliği şikayetiyle karışabilir.
Anneye mesaj: Bu bölümü okumadan önce kendinize verdiğiniz sözü hatırlatmama izin verin lütfen: “Yukarıdaki sıralanan 3 belirti, bebeğimde yoksa, artık rahatlıcam ve gevşemek için kendime izin vericem”
Kaynaklar:
1- Academy of Breastfeeding Medicine. Protocol 3. https://www.liebertpub.com/doi/full/10.1089/bfm.2017.29038.ajk
2- Bebeğinize memeyi kavratma http://emzirmedanismanligi.com/?video-galeri-282.html
4- Sarılık kontrolü. https://www.youtube.com/watch?v=RRV-9Jf0eI0